Άνοδος του Χριστιανισμού

Η Αθήνα βίωσε την τελευταία της άνθηση ως ακαδημαϊκό και φιλοσοφικό κέντρο του κλασικού πνεύματος, κατά τη διάρκεια του 4ου αιώνα, πριν από την διάδοση του Χριστιανισμού ως επικρατούσας θρησκείας.

Η μετάβαση σφραγίστηκε από την απόφαση του αυτοκράτορα Θεοδοσίου να απαγορεύσει όλες τις ειδωλολατρικές τελετουργίες. Οι πρώτες χριστιανικές εκκλησίες χτίστηκαν τον 5ο αιώνα ενώ το διάταγμα του αυτοκράτορα Ιουστινιανού (529 μ.Χ.) που απαγόρευσε τη λειτουργία των φιλοσοφικών σχολών, έβαλε τέλος στην κλασική και ελληνιστική παράδοση.

Από τον 6ο αιώνα και μετά, η Αθήνα βίωσε συνεχείς επιδρομές, ωστόσο παρά τη συρρίκνωσή της δεν ερήμωσε ποτέ και, κατά την πρώτη βυζαντινή περίοδο, ο χριστιανισμός επικράτησε. Η Αθήνα έγινε «επισκοπική έδρα» το 733 μ.Χ. και οι περισσότεροι από τους ναούς της μετατράπηκαν σε εκκλησίες, συμπεριλαμβανομένου του Παρθενώνα που μετατράπηκε σε γνωστό προσκύνημα, αφιερωμένο στην Παναγία, η «Παναγία Αθηνιώτισσα».

Σημαντικές βυζαντινές εκκλησίες και μνημεία μέσα και γύρω από την Αθήνα χτίστηκαν κατά τον 11ο και 12ο αιώνα, σηματοδοτώντας μια περίοδο ανάπτυξης αυτή τη φορά ως επαρχιακή πόλη της αυτοκρατορίας. Το 1204, ιππότες της Τέταρτης 4ης Σταυροφορίας κατέκτησαν την Αθήνα και ίδρυσαν το Δουκάτο των Αθηνών, το οποίο για τους επόμενους 2,5 αιώνες θα περνούσε από τα χέρια των Καταλανών, των Φλωρεντίνων και των Ενετών. Οι μεταβάσεις αυτές δεν άφησαν αλώβητα τα μνημεία της πόλης. Η δυτική πλευρά της Ακρόπολης, όπου βρίσκονται τα Προπύλαια, οχυρώθηκε με προμαχώνες και μετατράπηκε σε παλάτι για τον κυβερνήτη. Το Ερέχθειο έγινε το αρχηγείο του φρουρίου και ο Παρθενώνας μετατράπηκε σε καθολικό ναό.